fbpx

Kontaktna sočiva – kompletan vodič

Kako funkcionišu kontaktna sočiva?

Kontaktna sočiva su minijaturna dioptrijska sočiva koja se nose direktno na oku. Dizajnirana su za korekciju svih refrakcionih anomalija oka:

  • kratkovidosti (miopije)
  • dalekovidnosti (hipermetropije)
  • astigmatizma
  • staračke dalekovidosti (prezbiopije)

Kontaktna sočiva su odličan izbor za sve koji trebaju korekciju vida, a ne žele stalno nositi dioptrijske naočare ili se podvrgavati laserskoj korekciji dioptrije.

Ona funkcionišu na sličan način kao i obične dioptrijske naočare – prelamaju i fokusiraju svjetlost na mrežnjaču oka, kako bismo postigli najjasniji vid. Budući da se nose direktno na površini oka, prirodno se kreću sa našim pogledom, te pružaju šire vidno polje od naočara.

Koji period nošenja odabrati?

Prvo pitanje pri odabiru kontaktnih sočiva bi trebalo biti, koliko često i pri kakvim aktivnostima ih želimo nositi? Odgovorom na ovo pitanje možemo odabrati sočivo odgovarajućeg vijeka trajanja i učestalosti nošenja.

Jednodnevna kontaktna sočiva

Imaju period nošenja od jednog dana. To znači da se nose tokom dana, a nakon skidanja se bacaju.

Najzdraviji su izbor nošenja kontaktnih sočiva, jer se tokom jednog dana nošenja na sočivu ne stignu stvoriti naslage proteina i lipida. Naslage mogu biti uzrok ne samo iritacije oka, nego i konjunktivitisa i nepodnošenja sočiva u oku. Zbog toga se jednodnevna kontaktna sočiva preporučuju nosiocima koji pate od očnih alergija. Takođe, ako sočiva planirate nositi samo povremeno, npr. pri fizičkoj aktivnosti, posebnim prilikama, ova sočiva su najbolji izbor.

Još jedna prednost jednodnevnih sočiva je što ne zahtijevaju dodatno održavanje. Jednostavno ih stavite u oko i nakon skidanja bacite. Ne zahtijevaju svakodnevno čišćenje i odlaganje u rastvor tokom noći.

Najveći nedostatak je cijena. Naime, ako planirate nositi jednodnevna sočiva svaki dan, u prosjeku su 3 puta skuplja nego dvonedeljna ili mjesečna sočiva. Ali, ako ih planirate nositi samo 2-3 puta nedeljno, onda razlike u cijeni nema.

Dvonedeljna kontaktna sočiva

Traju 14 dana od trenutka otvaranja. Nakon svakog skidanja potrebno ih je očistiti i ostaviti u rastvoru tokom noći. Dvonedeljna sočiva su pogodna kako za svakodnevno nošenje, tako i za povremeno nošenje, kada ih npr. želimo zamijeniti dioptrijskim naočarama.

Cijene dvonedeljnih sočiva u pravilu su iste kao i cijene mjesečnih sočiva, ali se za isti period nošenja dobije duplo više komada sočiva.

Mjesečna kontaktna sočiva

Mjesečna kontaktna sočiva možete nositi svaki dan, 30 dana od otvaranja, prije nego što ćete morati prijeći na novi par. Mjesečna sočiva se nose tokom dana, a naveče ih je potrebno skinuti, očistiti i ostaviti u rastvoru tokom noći dok spavate.

Mjesečna kontaktna sočiva su na dodir nešto tvrđa od jednodnevnih ili dvonedeljnih sočiva, jer su napravljena da traju duže. To naravno ne utiče na udobnost nošenja. Štaviše, mnogim nosiocima će mjesečna kontaktna sočiva biti udobnija od dvonedeljnih ili jednodnevnih. Sve zavisi od parametara oka.

Godišnja kontaktna sočiva

Godišnja kontaktna sočiva se nose tokom dana, a preko noći se ostavljaju u rastvoru, tokom perioda od jedne godine. Praksa godišnjih sočiva se uglavnom primjenjuje kod čvrstih i polučvrstih kontaknih sočiva, ali i kod nekih mekih sočiva napravljenih od hidrogel materijala.

Ova sočiva su zbog svoje dugotrajnosti najčešće jeftiniji izbor od dnevnih, dvonedeljnih i mjesečnih kontaktnih sočiva.

Materijal kontaktnih sočiva

Materijal sočiva je njegova najvažnija karakteristika. Od materijala zavisi koliko je sočivo udobno, fleksibilno i zdravo za nošenje. Danas su meka sočiva prema materijalima podijeljena u dvije grupe, koje se razlikuju u sadržaju vode i propustljivosti za kiseonik. Voda čini sočivo mekšim i udobnijim, a propustljivost za kiseonik je veoma važna za zdravlje rožnjače oka.

Rukovanje kontaktnim sočivima
Materijal sočiva je njegova najvažnija karakteristika. Od materijala zavisi koliko je sočivo udobno, fleksibilno i zdravo za nošenje.

Materijal mekih kontaktnih sočiva – hidrogel

Od ovog materijala su uglavnom napravljeni stariji modeli mekih kontaktnih sočiva. Hidrogel ima sposobnost privući i vezati za sebe vodu. Takva sočiva imaju vrlo dobru površinsku vlažnost, suze se ravnomjerno raspoređuju i stvaraju osjećaj vlažnog i udobnog kontaktnog sočiva. U poređenju sa silikon-hidrogelom, propustljivost za kisonik je vrlo niska. S većim sadržajem vode se smanjuje i fleksibilnost, sočivo je mekano i savitljivo, ali i krhko, sklono oštećenjima.

Materijal mekih kontaktnih sočiva – silikon-hidrogel

Ukupni sadržaj vode u sočivu je niži nego u hidrogel varijanti (hidrogel sočivo sadrži oko 55-75% vode, silikon-hidrogel sočivo oko 25-50%). Silikon značajno povećava propustljivost kiseonika, ali silikon-hidrogelovi su zbog manje vlažnosti skloniji nakupljanju masnih naslaga.

Ali danas postoje silikon-hidrogelovi najnovije generacije, koji spajaju sve kvalitete oba materijala, te sočivo tako ima visoku propustljivost za kiseonik i visoki postotak vode.

Materijal polutvrdih kontaktnih sočiva

GP sočiva, takođe nazvana RGP, gas propusna ili polutvrda sočiva, napravljena su od trajne plastike koja ne sadrži vodu. Prednost ovog materijala je što sočivo zadržava svoj oblik nakon treptanja, te tako pruža oštriji vid. Obzirom da ne sadrži vodu, naslage proteina i lipida se ne nakupljaju na sočivu, što je jako bitno za zdravlje samog oka. Još jedna prednost je propustljivost kiseonika koja je kod ovog materijala izuzetno visoka.

Različito dizajnirana kontaktna sočiva

Na tržištu su dostupna kontaktna sočiva koja ispravljaju različite refrakcione anomalije oka:

  • Sferna kontaktna sočiva – ispravljaju kratkovidost ili dalekovidost
  • Torična kontaktna sočiva – ispravljaju astigmatizam u kombinaciji sa kratkovidošću ili dalekovidošću
  • Progresivna ili multifokalna kontaktna sočiva – koriguju vid na daljinu i blizinu.
  • Ortokeratologička kontaktna sočiva – posebno dizajnirana sočiva koja se nose samo preko noći, te svojom strukturom mijenjaju oblik rožnjače.

Specijalna kontaktna sočiva

  • Kontaktna sočiva u boji – mogu pojačati prirodnu boju vaših očiju (npr. plavu u još plavlju) ili u potpunosti promijeniti postojeću boju očiju (npr. smeđu u plavu)
  • Protetska kontaktna sočiva – koriste se u terapijske svrhe. Dizajnirana su kako bi nadoknadila izgled prirodne dužice (šarenice) nakon traume oka.
  • Fotoosjetljiva kontaktna sočiva – tamne na suncu, a u zatvorenim prostorima su providna. Svrha ovih sočiva je smanjiti osjetljivost na jaku sunčevu svjetlost i pružiti zaštitu od štetnog UV zračenja.
  • Hibridna kontaktna sočiva – imaju centralni dio napravljen od materijala polutvrdih kontaktnih sočiva, dok je vanjski dio napravljen od materijala mekih kontaktnih sočiva. Na taj način omogućena je odlična vidna oštrina, ali i udobnost. Najčešće se propisuje kod keratokonusa.
  • Skleralna kontaktna sočiva – gas propusna kontaktna sočiva s velikim prečnikom, koja pokrivaju cijelu spoljašnju površinu oka.
Kutijica za čuvanje kontaktnih sočiva
Na tržištu su dostupna kontaktna sočiva koja ispravljaju različite refrakcione anomalije oka.

Meka ili polutvrda kontaktna sočiva?

I jedna i druga kontaktna sočiva imaju svoje prednosti i nedostatke.

Prednosti mekih kontaktnih sočiva

Na meka kontaktna sočiva se lako priviknuti. Početna udobnost je značajno veća nego kod polutvrdih sočiva. Većina nosilaca zaboravi na njih već nakon 10 minuta nošenja. Osim toga, meka kontaktna sočiva su veća i manje se kreću na oku, što znači da su stabilnija i idealna za sportove. U slučaju prodora prašine ili stranog tijela ispod sočiva, osjećaj neprijatnosti je manji nego kod polutvrdih sočiva. Nošenje mekih kontaktnih sočiva ne deformiše rožnjaču, što nije slučaj sa polutvrdim sočivima.

Nedostaci mekih kontaktnih sočiva

Imaju kraće trajanje, slabiju propustljivost kiseonika od polutvrdih sočiva, te se u većini slučajeva ne proizvode u izuzetno visokim dioptrijama. Nošenje mekih kontaktnih sočiva je obično skuplje od nošenja polutvrdih sočiva. Nosioci koji pate od očnih alergija bi mogli imati više poteškoća s mekim kontaktnim sočivima, kao i nosioci sa sindromom suhog oka.

Prednosti polutvrdih kontaktnih sočiva

Polutvrda kontaktna sočiva zadržavaju svoj oblik prilikom treptanja, što zauzvrat pruža oštriji vid. Izuzetno su izdržljiva i ne mogu se lako pocijepati. Za razliku od mekih kontaktnih sočiva, polutvrda sočiva nisu napravljena od materijala koji sadrži vodu, pa se proteini i lipidi iz suza ne lijepe na sočivo. Mogu trajati godinama ako se pravilno održavaju i ako ne dođe do promjene u dioptrijskom nalazu. Zbog svoje tvrde strukture, ova sočiva često pružaju bolju vidnu oštrinu od mekih kontaktnih sočiva, pogotovo u slučaju visokih dioptrija i astigmatizma.

Nedostaci polutvrdih kontaktnih sočiva

Za razliku od mekih kontaktnih sočiva koja su gotovo trenutno udobna, polutvrda sočiva zahtijevaju period navikavanja prije nego što postanu udobna za nošenje. Da biste postigli maksimalnu udobnost sa polutvrdim sočivima, morate ih nositi redovno. Uz to, budući da su polutvrda sočiva manje veličine od mekih, veći je rizik da se sočivo pomakne sa rožnjače tokom sporta ili drugih aktivnosti. Obzirom da su ova sočiva napravljena da se kreću po rožnjači sa svakim treptajem, veći je rizik da prašina i čestice uđu ispod sočiva, uzrokujući neprijatnost i moguću abraziju rožnjače.